Belçika'nın baş ağrısı;'BHV' sorunu nedir?

YAŞAR TÜMBAŞ YAZIYOR/Arada bir hükümetleri düşürme noktasına getiren Belçika problemlerinden biri, hatta en önemlisi kısa ismi  BHV olan Brüksel-Hal-Vilvorde problemidir. Eminim ki ekserimiz bu ´BHV´ deyimi duymuş veya okumuşlardır basında. İşte bugünkü yazımda sizlere BHV´yi kısaca anlatmağa çalışacağım. Ancak önce Belçika´nın başka bir ilginç gerçeğini inceleyelim:

Bildiğiniz gibi Belçika´nın resmi üç lisanı vardır. Flaman bölgesinde Flamanca, Wallon bölgesinde Fransızca, Alman kantonunda Almanca dilleri resmi dil olarak kabul edilmiştir. Bu bölgelerde  tek lisan geçerli olurken, Brüksel bölgesinin ise iki resmi dili vardır; Fransızca ve Flamanca. Buna Fransızca ´Bilinguisme´, yani ´çifte lisan kullanımı´ denilir.

Ancak haritaya baktığımızda Brüksel´i çevreleyen tüm şehirlerin Flaman bölgesi içinde bulunduğunu görürüz. Yani jeografik yönden  Brüksel Flaman toprakları içinde yer almaktadır. Işin ilginç yanı Brüksel´i çevreleyen bazı flaman şehirlerinde  ( commune) oturanların büyük bir çoğunluğu ( bazan yüzde 75´i!) Fransızca konuşmaktadırlar. Bu şehirlere  "commune à facilité" denilmekte,yani bu denli şehirlerde oturan Frankofon nüfusa, bazı kolaylıklar sağlanmıştır kanunla:  resmi işlemleri kendi dillerinde yapılmakta, mahkemelerde kendi lisanlarında yargılanmakta ve okullarda eğitim yine kendi dillerinde yapılmaktadır. Bu flaman  "communler"  Wemmel, Rhode-Saint-Genèse, Linkebeek, Drogenbos, Kraainem, Wezembeek-Oppem´den oluşmaktadır. 

Bunların haricinde Belçika´da yine ayni statüde 10 "communes " daha bulunmaktadır ve bu "commun"lerin 6 tanesi Flaman, bölgesinde, 4 tanesi de Wallon (frankofon) bolgesinde, ülkeyi  sanal olarak ikiye bölen " frontière linguistique= lisan hududu" dedikleri "imaginaire/hayali" bir sınıra yakın şehirlerden müteşekkildir. Ayni durum Almanca konuşan kantonlarda da mevcuttur.

Şimdi gelelim BHV´nin ne olduğuna?  Brüksel-Hal-Vilvorde şehirlerinin bas harflerini sembolize eden BHV, Brüksel bölgesi içindeki 19 "communes" ile Flandre bölgesi dahilinde bulunan 35 " communes"ü kapsayan büyük  bir "seçim bölgesi/arrondissement électoral" dir. 35 Flaman ilçesinde 120.000´ e yakın Frankofon Belçikalı yaşamaktadır. Seçim zamanı bu seçim bölgesinde yasayan vatandaşlar ait oldukları lisana odaklı olarak Frankofon veya Flaman bir partiye oy verme hakkına sahiptirler.(Bildiğiniz gibi Belçika´daki ayni filozofik ve politik kökenli partiler, Flaman ve Frankofon olarak ikiye bölünmüşlerdir; yani eski sosyalist parti simdi Frankofon bölgesinde PS, Flaman bölgesinde SP.A adiyle iki ayrı parti haline geçmiştir. Ayni şey Hıristiyan Demokratlar (CdH/ Cd&V) ve Liberaller ´ MR/ Open VLD) ve Yeşiller ( Ecolo/ Goeren) için de geçerlidir).

Gelelim BHV problemine! 
Yukarıda bahsettiğim  " compromis/ uzlaşma" kanun bugün bazı aşırı "milliyetçi" Flaman partiler ve hatta diğer büyük Flaman partiler tarafından reddedilmekte ve uzun yıllar önce Frankofon nüfusa verilmiş olan bu "kendi dilindeki partilere oy verme hakki" kaldırılmak istenmektedir. Sebep olarak da ileri sürülen argüman şudur:" mademki siz Frankofonlar bizim flaman bölgemiz dahilindeki ilçelerde oturuyorsunuz, yani flaman toprağında yaşıyorsunuz, o takdirde sadece Flaman partilere oy vermelisiniz veyahut ta gidin Frankofon bölgesine taşının !"

Peki niçin bunu yapıyor Flaman partiler?
Korkuları bu Flaman şehirlerinde yaşayan Frankofonlar ve Fransızca konuşan diğer yabancılar sayısının artması ve Flamanca dilinin azınlık durumuna düşmesi ( ayni Brüksel´i çevreleyen 6 ilçede olduğu gibi!).

Flaman partiler ne istiyor?
İstedikleri şu: 
BHV seçim bölgesi B (Brüksel) ve HV ( Hal-Vilvorde) olarak ikiye bölünmeli ve Brüksel "communes"lerinde çift lisana bağlı (Fransızca/Flamanca)  seçme geçerli olurken, Hal-Vilvorde sınırları içinde kalan Flaman şehirlerinde sadece Flamanca lisanı kullanılması  ve seçmene, kökeni ne olursa olsun, seçimlerde sadece Flaman partilere oy verme zorunluğu getirilmesi.

Gayet tabi Frankofon partiler bu isteğe karşı savaş vermekte ve  120.000 seçmeni kaybetmeyi kabul etmemektedirler. Ve yıllardır hükümetler bu yüzden büyük siyasi savaşlar vermiş, hatta düşme noktasına gelmişlerdir. Nitekim Van Rompuy´den önceki hükümet de BHV´ye çözüm bulamamış. Sonra ekonomik kriz sayesinde(!) BHV biraz kenara bırakılmış ve yeni kurulan Yves Leterme hükümeti BHV´nin çözümü işini ,arabulucu sıfatı ile,eski başbakanlardan Flaman Hıristiyan Demokrat partili Jean-Luc De Haene´a havale ederek biraz huzurlu çalışma ortamı yaratmıştır ! Amaç De Haene´nin  bu yıl paskalya tatili sonrası siyasi partilere bir "kabul edilebilir proje" sunmasıdır.

Şimdi bütün ümitler Jean-Luc De Haene´nin getireceği çözüm projesinde... Nasreddin Hoca´nin dediği gibi: " Ulan eşek, bir ümidim şu dağın arkasında kaldı? Eğer orada da seni bulamazsam, gel sen de bendeki ağlamayı seyret!" misali siz o zaman memleketin politik çilesini düşünün!!

İşte kısaca  sevgili Belçika´mızın BHV problemi!